Zaštita mentalnog zdravlja zahtijeva dostojanstvene uslove boravka i adekvatnu podršku

Povodom Svjetskog dana mentalnog zdravlja, Zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, u okviru mandata Nacionalnog preventivnog mehanizma (NPM), ukazuje na značaj zaštite mentalnog zdravlja osoba koje se nalaze u ustanovama socijalne i zdravstvene zaštite, kao i u mjestima lišenja slobode.

Mentalno zdravlje nije moguće posmatrati odvojeno od uslova u kojima osoba živi, liječi se ili izdržava lišenje slobode. Dostupnost adekvatne zdravstvene zaštite, dovoljan broj stručnog kadra, mogućnost aktivnosti, socijalnih kontakata, privatnosti i smislenog provođenja vremena predstavljaju dio uslova koji neposredno utiču na psihičko blagostanje i dostojanstvo čovjeka.

Tokom svojih posjeta, NPM ukazuje i na izazove povezane sa nedostatkom specijalista psihijatrije medicinskih sestara i drugog stručnog kadra u pojedinim psihijatrijskim ustanovama. Nedostatak zaposlenih može otežati kontinuitet zdravstvene zaštite, individualizovani pristup i sprovođenje aktivnosti usmjerenih na oporavak i uključivanje korisnika u zajednicu.

Posebnu pažnju NPM posvećuje i uslovima u kojima borave lica lišena slobode.

Prenatrpanost, ograničen životni prostor, nedostatak privatnosti i ograničene mogućnosti za aktivnosti i boravak van ćelije mogu imati značajan uticaj na psihičko stanje i svakodnevno funkcionisanje osoba u pritvoru. Zato se pitanje mentalnog zdravlja u zatvoru ne može posmatrati izolovano od režima i materijalnih uslova u kojima se pritvor izvršava.

Zaštita mentalnog zdravlja u rezidencijalnim ustanovama ne podrazumijeva samo dostupnost terapije kada se problem već pojavi. Ona podrazumijeva stvaranje uslova koji smanjuju rizik od pogoršanja psihičkog stanja, očuvanje dostojanstva, podsticanje aktivnosti i socijalnih kontakata i obezbjeđivanje individualizovane podrške.